BDO Finanse Publiczne nr 5 (43) Maj 2011

A   A   A

Pomoc państwa w zakresie dożywiania – problem wzajemnych rozliczeń

(Autor: Tomasz Wojtania, Źródło: BDO)

W paragrafie 20 ustęp 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 5 lipca 2010 roku w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.10.128.861) wprowadzono nowy obowiązek dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczący dokonywania odpowiednich wyłączeń wzajemnych rozliczeń między jednostkami przy sporządzaniu sprawozdania finansowego jednostki samorządu terytorialnego, na które składa się:

  1. bilans z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego,
  2. łączny bilans obejmujący dane wynikające z bilansów samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych,
  3. łączny rachunek zysków i strat obejmujący dane wynikające z rachunków zysków i strat samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych,
  4. łączne zestawienie zmian w funduszu obejmujące dane wynikające z zestawień zmian w funduszu samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych.

 

Przepis paragrafu 20 ustęp 1 nowego rozporządzenia ma głębokie uzasadnienie, gdyż powszechne jest wzajemne wykonywanie usług czy też zadań danej jednostki samorządu terytorialnego przez jej jednostki organizacyjne z wzajemnym fakturowaniem pomiędzy tymi jednostkami przychodów i kosztów związanych z realizacją owych zadań. Jednym z takich zadań jest realizacja programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

 

Program ten realizowany jest na podstawie ustawy z 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U.05.267.2259 zp.zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 2006 roku w sprawie realizacji programu wieloletniego „pomoc państwa w zakresie dożywiania" i uchwały nr 123 Rady Ministrów z 27 lipca 2010 roku w sprawie harmonogramu zadań wykonywanych w ramach programu wieloletniego „pomoc państwa w zakresie dożywiania" na rok 2011.

 

Celem Programu jest:

  1. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich;
  2. długofalowe działanie w zakresie poprawy stanu zdrowia dzieci i młodzieży poprzez ograniczanie zjawiska niedożywienia;
  3. upowszechnianie zdrowego stylu żywienia;
  4. poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach;
  5. rozwój w gminach bazy żywieniowej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci i młodzieży.

 

Program jest finansowany z budżetu państwa oraz ze środków budżetów gmin, a łączne nakłady na finansowanie Programu w całym okresie jego realizacji wyniosą nie mniej niż 6.000.000 tys. zł, w tym w latach 2010-2013 nie mniej niż 3.100.000 tys. zł. Na realizację Programu gmina może otrzymać dotację, jeżeli udział środków własnych gminy wynosi nie mniej niż 40% przewidywanych kosztów realizacji Programu.

 

Problem z realizacją programu dożywiania polega na tym, że gmina może realizować program przy pomocy ośrodka pomocy społecznej, w jednostkach organizacyjnych gminy, placówkach i instytucjach, które posiadają bazę żywieniową lub odpowiednie warunki do wydawania produktów żywnościowych.

 

I tak się właśnie dzieje, gdyż gminy ów program realizują głównie przy pomocy ośrodków pomocy społecznej. Jednakże ponieważ nie dysponują one na ogół bazą żywieniową i odpowiednimi warunkami do wydawania posiłków, ów program realizowany w praktyce jest przez szkoły, a w zasadzie szkolne stołówki. I tu też tkwi sedno problemu: gminy zaliczają do dochodów budżetu gminy dotacje i przeznaczają ujęte w budżecie środki własne przelewając je jako środki na wydatki na realizację programu do OPS. W OPS nie ma bazy stołówkowej, która jest w szkołach, a szkoły mogą mieć otwarte rachunki dochodów własnych i aby otrzymać środki na realizację programu od budżetu gminy muszą skorzystać z pośrednictwa OPS, który przelewa na podstawie faktury lub noty obciążeniowej środki na realizację programu do szkół zaliczając ów przelew w koszty OPS, a szkoła owe środki zalicza do przychodów z tytułu usług. Zużyte zaś artykuły spożywcze szkoła oczywiście zalicza w swoje koszty.

 

Urząd gminy dotacje i środki własne zapewne księgował jako przychody urzędu i w efekcie końcowym wykazał je jako przychody w rachunku zysków i strat sporządzanym z urzędu jako jednostki budżetowej. Szkoła owe środki wykazała w swoim rachunku zysków i strat jako przychody i koszty i oczywiście OPS wykazał je jako koszty. A zatem w łącznym rachunku zysków i strat doszło do zdublowania przychodów i kosztów, i w efekcie końcowym można śmiało mówić o nierzetelności sprawozdania finansowego jednostki samorządu terytorialnego, jeśli nie wyeliminowano wzajemnych rozliczeń.

 

Z drugiej strony doszło do zdublowania owych środków w uchwałach budżetowych, gdyż te same środki raz występują w budżecie gminy jako dochody i wydatki budżetu i drugi raz wykazywane są w załącznikach do uchwały budżetowej jako plany finansowe rachunków dochodów własnych.

 

Doprawdy jest szokujące, dlaczego Regionalne Izby Obrachunkowe dopuściły do tego, aby środki ujęte w budżetach gmin i miast równolegle zaliczane były do planów finansowych dochodów własnych szkół. Karygodne jest to, aby środki na wydatki dla OPS-ów mogły stać się przychodami rachunków dochodów własnych szkół w tej samej gminie. Regionalne Izby Obrachunkowe, które dopuściły do tej sytuacji mogły przecież pomyśleć o powyższych konsekwencjach i opracować inny schemat przepływu środków na realizację programu.

Na przykład taki, jak poniższy, w którym środki, jakie otrzyma OPS przekazywane są do szkół jako przelew środków na realizację zadania do dysponenta niższego stopnia, gdyż można uznać OPS za dysponenta wyższego stopnia w tym programie nad szkołą, w której jest baza żywieniowa i która ów program powinna realizować z środków budżetowych ujętych na koncie 130 i która nigdy nie powinna do dochodów własnych zaliczać środków otrzymanych od OPS na realizację programu. Nie doszłoby wówczas do dublowania dochodów i wydatków budżetu z przychodami i wydatkami dochodów własnych oraz nie doszłoby wtedy do dublowania przychodów i kosztów w sprawozdaniu finansowym jednostki samorządu terytorialnego.

 

Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania na „budżecie" tzw. organie finansowym

 fp43_01

 

Objaśnienia do schematu: Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania na organie finansowym:

 

133 - konto księgowe: Rachunek budżetu

223/OPS - konto księgowe: Rozliczenie wydatków budżetowych - analityka środki na wydatki OPS

223/SZK - konto księgowe: Rozliczenie wydatków budżetowych - analityka środki na wydatki szkół lub jednostek posiadających bazę żywieniową

901 - konto księgowe: Dochody budżetu

902 - konto księgowe: Wydatki budżetu

 

Treść operacji gospodarczych:

  1. środki własne gminy na realizację programu dożywiania; księgowania na podstawie WB (PK do sprawozdania RB-27s czwarta cyfra „0").
  2. dotacja z budżetu państwa na realizację programu dożywiania; księgowania na podstawie WB (PK do sprawozdania RB-27s czwarta cyfra „0").
  3. przelew środków na wydatki dla OPS dysponującego środkami na realizację programu dożywiania oraz podejmującego właściwe decyzje przyznające osobom uprawnionym prawo do korzystania z programu dożywiania; księgowania na podstawie WB.
  4. przeksięgowanie środków na wydatki przekazanych z budżetu za pośrednictwem OPS jako dysponenta wyższego szczebla szkołom posiadającym bazę żywieniową (stołówki) jako dysponentów trzeciego stopnia, tj. jednostkom realizującym faktyczne wydatki pozwalające rozliczyć dotację z budżetu państwa otrzymaną na realizację programu dożywiania; księgowania na podstawie PK do sprawozdań budżetowych Rb-28s przekazywanych za pośrednictwem OPS lub przekazywanych bezpośrednio ze szkół do organu finansowego.
  5. rozliczenie zrealizowanych wydatków przez szkoły posiadające bazę żywieniową (stołówki); księgowania na podstawie PK do sprawozdania Rb-28s.
  6. rozliczenie zrealizowanych wydatków przez OPS; księgowania na podstawie PK do sprawozdania Rb-28s.

 

 

Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania w OPS

 fp43_02

 

Objaśnienia do schematu: Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania w OPS:

 

130 - konto księgowe: Rachunek bieżący jednostki

201 - konto księgowe: Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami

223 - konto księgowe: Rozliczenie wydatków budżetowych

409 - konto księgowe: Pozostałe koszty rodzajowe

800 - konto księgowe: Fundusz jednostki

 

Treść operacji gospodarczych:

  1. wpływ środków na wydatki dla OPS dysponującego środkami na realizację programu dożywiania oraz podejmującego właściwe decyzje przyznające osobom uprawnionym prawo do korzystania z programu dożywiania; księgowania na podstawie WB.
  2. przelew (zapłata) kontrahentom, stołówkom innych jednostek samorządu terytorialnego, stołówkom prowadzonym przez inne podmioty realizującym w imieniu gminy program dożywiania (UWAGA nie dotyczy stołówek prowadzonych przez gminne jednostki organizacyjne) zobowiązań; księgowania na podstawie WB.
  3. zobowiązanie związane z realizacją programu dożywiania powstałe wobec kontrahenta, stołówki innej jednostki samorządu terytorialnego, stołówek prowadzonym przez inne podmioty realizującym w imieniu gminy program dożywiania (UWAGA nie dotyczy stołówek prowadzonych przez gminne jednostki organizacyjne, np. gminne szkoły); księgowania na podstawie faktur lub rachunków (lub not obciążeniowych).
  4. rozliczenie zrealizowanych wydatków przez OPS; księgowania na podstawie PK do sprawozdania Rb-28s.
  5. przelew środków na wydatki od dysponenta wyższego stopnia (OPS) do dysponenta trzeciego stopnia realizującego program dożywiania (posiadającego bazę żywieniową, stołówki lub miejsca do wydawania posiłków, np. szkoły); księgowania na podstawie WB.

 

Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania w jednostkach (szkołach) otrzymujących środki za pośrednictwem OPS i posiadających bazę żywieniową (stołówkę) współfinansowaną rachunkiem dochodów własnych.

 fp43_03

 

Objaśnienia do schematu: Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania w jednostkach (szkołach) otrzymujących środki za pośrednictwem OPS i posiadających bazę żywieniową (stołówkę) współfinansowaną rachunkiem dochodów własnych:

 

130 - konto księgowe: Rachunek bieżący jednostki

132 - konto księgowe: Rachunek dochodów samorządowych jednostek budżetowych

201 - konto księgowe: Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami

223 - konto księgowe: Rozliczenie wydatków budżetowych

401 - konto księgowe: Zużycie materiałów i energii

409 - konto księgowe: Pozostałe koszty rodzajowe

700 - konto księgowe: Sprzedaż produktów i koszt ich wytworzenia

800 - konto księgowe: Fundusz jednostki

 

Treść operacji gospodarczych:

  1. wpływ środków na wydatki na realizację programu dożywiania otrzymanych z OPS (dysponent wyższego stopnia) podejmującego właściwe decyzje przyznające osobom  uprawnionym prawo do korzystania z programu dożywiania; księgowania na podstawie WB.
  2. przelew (zapłata) kontrahentom za artykuły spożywcze (tzw. wsad do garnka") ze środków budżetowych; księgowania na podstawie WB.
  3. zobowiązanie związane z funkcjonowaniem stołówki i dostarczeniem do stołówki artykułów spożywczych (materiałów do produkcji posiłków); księgowania na podstawie faktur lub rachunków (lub not obciążeniowych). W nawiasie podano konto 409, gdyż w przypadku realizacji programu dożywiania należy rozważyć przeksięgowanie kosztów rodzajowych z konta 401 na konto 409 w części finansowanej z środków własnych i z dotacji ujętej na dochodach budżetu gminy.
  4. rozliczenie zrealizowanych wydatków finansowanych ze środków budżetowych na realizację programu dożywiania; księgowania na podstawie PK do sprawozdania Rb-28s.
  5. należność za wydane posiłki niezwiązane z realizacją programu dożywiania, np. sprzedaż posiłku osobom korzystającym z posiłku; księgowania na podstawie faktur lub rachunków (lub not obciążeniowych).
  6. wpływ należności za wydane posiłki na wyodrębniony rachunek dochodów własnych; księgowania na podstawie WB.
  7. wpłata bezpośrednio na rachunek dochodów własnych od osoby korzystającej z posiłku; księgowania na podstawie WB.
  8. przelew (zapłata) kontrahentom za artykuły spożywcze (tzw. wsad do garnka") ze środków zgromadzonych na wyodrębnionym rachunku dochodów własnych jednostki budżetowej; księgowania na podstawie WB.
  9. zobowiązanie związane z funkcjonowaniem stołówki i dostarczeniem do stołówki artykułów spożywczych (materiałów do produkcji posiłków); księgowania na podstawie faktur lub rachunków (lub not obciążeniowych).

Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - księgowania w urzędach gmin i miast jako jednostkach budżetowych

fp43_04 

 

Objaśnienia do schematu: Realizacja programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania" -  księgowania w urzędach gmin i miast jako jednostkach budżetowych.

 

720 - konto księgowe: Przychody z tytułu dochodów budżetowych

800 - konto księgowe: Fundusz jednostki

 

Treść operacji gospodarczych:

  1. przeksięgowanie zgodnie z paragrafem 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 5 lipca 2010 r. dochodów budżetu jednostki samorządu terytorialnego nieujętych w planach finansowych OPS i szkół jako przychodów urzędu gminy i miasta; księgowania na podstawie PK.

 

Na powyższych schematach pominięto księgowania dot. ustalenia wyniku wykonania budżetu i wyniku finansowego.



Tomasz Wojtania

Wykładowca Polexpert sp. z o.o.


<< powrót

KONTAKT

Zadaj nam pytanie a nasz ekspert skontakuje się z Tobą w najbliższym czasie

NASZE BIURA

Sprawdź gdzie w Polsce znajdziesz nasze biura
ARCHIWUM

WYSZUKIWARKA

Wpisz poniżej szukane słowo lub frazę
Wyszukiwanie zaawansowane
Biuletyn

Kategoria
Autor

Źródło

SUBSKRYPCJA

Chcesz otrzymywać najnowsze informacje o naszych szkoleniach? Zapisz się!

SZKOLENIA

NASI PARTNERZY